ESP Sensörü Arızası Belirtileri Nelerdir?

ESP sistemi, aracın sürüş sırasındaki hareketlerini değerlendirmek için birden fazla sensörden yararlanır. Bu sensörlerden gelen bilgiler kontrol ünitesinde karşılaştırılır. Aracın sürücünün yönlendirdiği çizgiden çıkmaya başladığı belirlenirse sistem gerekli tekerleklere fren uygulayabilir ve bazı araçlarda motor gücünü geçici olarak sınırlandırabilir.

Tekerlek hız sensörleri, her bir tekerleğin hangi hızda döndüğünü ölçer. Tekerleklerden birinin diğerlerinden daha hızlı veya daha yavaş dönmesi; patinaj, kayma ya da tekerlek kilitlenmesi olarak değerlendirilebilir. Bu sensörler ABS ve ESP sistemleri tarafından ortak kullanıldığı için meydana gelen bir arıza, her iki uyarı lambasının da yanmasına yol açabilir.

Direksiyon açı sensörü, sürücünün direksiyonu hangi yöne ve ne kadar çevirdiğini kontrol ünitesine bildirir. ESP sistemi bu veriyi aracın gerçek hareket yönüyle karşılaştırır. Sensörün hatalı değer göndermesi veya kalibrasyonunun bozulması, sistemin aracın yönünü yanlış değerlendirmesine neden olabilir.

Yanal ivme ve dönüş sensörleri ise aracın kendi ekseni etrafındaki hareketini ve yana doğru oluşan kuvvetleri takip eder. Fren pedalı müşürü de sürücünün frene basıp basmadığı bilgisini elektronik kontrol sistemlerine iletir. Bu bileşenlerden birinde oluşan hata, ESP sisteminin güvenlik amacıyla devre dışı kalmasına neden olabilir.

ESP sensörü arızasının en sık görülen belirtisi, gösterge panelindeki ESP lambasının sürekli yanmasıdır. Kontak açıldığında uyarı lambasının kısa süreli yanması normaldir. Sistem kendi kontrolünü tamamladıktan sonra lambanın sönmesi beklenir. Araç çalıştığı hâlde ışık yanmaya devam ediyorsa kontrol ünitesinde bir arıza kaydı bulunabilir.

ESP lambasının kaygan zeminde veya hızlı kalkış sırasında kısa süreli yanıp sönmesi sistemin aktif olarak çalıştığını gösterebilir. Ancak kuru zeminde normal sürüş sırasında sürekli yanması veya tekrar tekrar devreye girmesi sensör verilerinde tutarsızlık bulunduğuna işaret edebilir.

ESP sensörü arızasında karşılaşılabilecek başlıca belirtiler şunlardır:

• ESP veya denge kontrolü lambasının sürekli yanması
• ESP devre dışı ya da çekiş kontrolü kapalı uyarısının görülmesi
• ESP ve ABS lambalarının aynı anda yanması
• Aracın kaygan zeminde kolayca patinaja düşmesi
• Motor gücünün beklenmedik şekilde sınırlandırılması
• Direksiyon hareketlerine karşı dengesiz tepkiler oluşması
• Uyarı lambasının belirli aralıklarla yanıp sönmesi
• Yokuş kalkış veya çekiş kontrol desteğinin çalışmaması

ESP ve ABS uyarılarının birlikte görülmesi durumunda tekerlek hız sensörleri ve fren sistemi bağlantıları özellikle kontrol edilmelidir. ESP sistemi fren bileşenleriyle beraber çalıştığı için oto fren sistemleri kapsamında ABS ünitesi, fren hidroliği ve ilgili bağlantıların incelenmesi gerekebilir.

ESP kontrol ünitesi, aracın hareketini sensörlerden gelen verilere göre yorumlar. Tekerlek hız sensörlerinden biri yanlış değer gönderdiğinde sistem, tekerleklerden birinin kaydığını düşünebilir. Bunun sonucunda gerekli olmadığı hâlde fren müdahalesi uygulanabilir veya motor gücü sınırlandırılabilir.

Direksiyon açı sensörünün hatalı veri göndermesi ise aracın gitmesi gereken yönün yanlış hesaplanmasına neden olabilir. Direksiyon düz konumda olmasına rağmen sensör farklı bir açı gösteriyorsa ESP sistemi sürüş yönü ile aracın hareketi arasında uyumsuzluk algılayabilir. Sistem bu durumda kendisini tamamen devre dışı da bırakabilir.

Sensör arızası bulunan araç kuru ve düz yolda normal şekilde hareket edebilir. Ancak ani şerit değişimi, hızlı viraj girişi, yağmurlu yol veya buzlu zemin gibi koşullarda elektronik denge desteğinin bulunmaması kontrol kaybı riskini artırabilir. Bu nedenle ESP uyarısı sürekli yanarken yüksek hızdan ve sert direksiyon hareketlerinden kaçınılmalıdır.

Düşük akü voltajı da sensörlerin ve kontrol ünitelerinin düzensiz çalışmasına neden olabilir. Özellikle ilk çalıştırma sırasında birden fazla uyarı lambası yanıyor ve araç bir süre çalıştıktan sonra ışıklar sönüyorsa akü ile şarj sistemi kontrol edilmelidir. Bu durumda araç akü kontrolü ile akü voltajı, bağlantılar ve alternatörün şarj değeri ölçülebilir.

ESP sensörü kontrolünde ilk aşama, aracın uygun diagnostik cihaza bağlanmasıdır. Çakır Oto BCS tarafından sunulan oto bilgisayarlı arıza tespiti hizmetiyle ESP, ABS ve diğer kontrol ünitelerinde kayıtlı hata kodları okunabilir. Ayrıca tekerlek hızları ve direksiyon açı değeri gibi canlı sensör verileri karşılaştırılabilir.

Hata kodunun bir sensörü göstermesi, parçanın kesin olarak arızalı olduğu anlamına gelmez. Tekerlek hız sensörünün kablosunda kopukluk, soketinde oksitlenme veya sensör yüzeyinde yoğun kirlenme bulunabilir. Tekerlek rulmanındaki manyetik halkanın zarar görmesi de sensör arızasına benzer hata kayıtları oluşturabilir.

Direksiyon açı sensöründe görülen bazı sorunlar parça değişimi yapılmadan kalibrasyon işlemiyle giderilebilir. Akü bağlantısının kesilmesi, rot ayarı veya direksiyon sistemi üzerinde yapılan işlemler sonrasında sensörün yeniden tanıtılması gerekebilir. Kalibrasyondan sonra sensör değerleri tekrar kontrol edilmelidir.

Kablo, soket veya kontrol üniteleri arasındaki iletişim problemi şüphesinde elektronik arıza tespiti uygulanır. Sensöre ulaşan besleme voltajı, sinyal hattı, sigortalar ve elektrik bağlantıları ölçülerek arızanın gerçek kaynağı belirlenir.

Sensörün arızalı olduğu kesinleşirse araç marka ve modeline uygun yeni parça takılır. Değişim sonrasında gerekli kodlama veya kalibrasyon işlemleri gerçekleştirilir, hata kayıtları silinir ve canlı veriler yeniden incelenir. Gerekli durumlarda yapılan yol testiyle ESP ve ABS uyarılarının tekrar oluşup oluşmadığı kontrol edilir.

ESP sensörü arızasında amaç yalnızca gösterge panelindeki lambayı söndürmek değildir. Sensörlerin doğru veri gönderdiğinin ve elektronik denge sisteminin ihtiyaç anında devreye girebildiğinin doğrulanması gerekir. Kayseri’de hizmet veren Çakır Oto Bosch Car Service, ESP sensörleri, fren bileşenleri ve elektronik bağlantılar için kapsamlı kontrol ve onarım desteği sunar.